นำเข้าเวียดนามโตแรง 36.7%: 7 เช็กลิสต์ตลาดวัตถุดิบที่ SME ไทยควรรู้

หากคุณขายเม็ดพลาสติก เคมีภัณฑ์ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรือเครื่องจักรให้โรงงานเพื่อนบ้าน ตัวเลข นำเข้าเวียดนาม เก้าเดือนแรกปี 2026 น่าสนใจมาก มูลค่าเพิ่ม 36.7% เป็น US$453.72 พันล้าน และโตเร็วกว่าส่งออกที่เพิ่ม 24.5% แต่โอกาสของคุณยังต้องพิสูจน์ในระดับสินค้า buyer และต้นทุนผ่านด่าน

ภาพนี้มีสองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งโรงงานเวียดนามกำลังซื้อของจากต่างประเทศมากขึ้นและอยู่ใกล้ไทย จึงเปิดพื้นที่ขาย B2B กับขนส่งระยะสั้น อีกด้านหนึ่งวัตถุดิบและเครื่องจักรที่ไหลเข้าไปจะเพิ่มกำลังผลิตของคู่แข่งในตลาดสหรัฐฯ ยุโรป และอาเซียน ผู้ประกอบการไทยจึงควรขาย upstream พร้อมปรับความสามารถ downstream ของตัวเอง

• การค้าสินค้าเก้าเดือนแรกอยู่ที่ US$888.02 พันล้าน เพิ่ม 30.4% จากปีก่อน
• ส่งออกอยู่ที่ US$434.30 พันล้าน เพิ่ม 24.5%
• นำเข้าอยู่ที่ US$453.72 พันล้าน เพิ่ม 36.7%
• เวียดนามขาดดุลการค้าสินค้าเก้าเดือน US$19.42 พันล้าน
• ตัวเลขเป็นข้อมูลเบื้องต้น โดย exports คิดแบบ FOB และ imports คิดแบบ CIF

นำเข้าเวียดนามโตเร็วแค่ไหน

National Statistics Office of Vietnam ระบุว่ามูลค่าการค้าสินค้าเก้าเดือนแรกแตะ US$888.02 พันล้าน เพิ่ม 30.4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยนำเข้าเวียดนามเพิ่มเร็วกว่าส่งออกและทำให้ดุลเก้าเดือนขาดดุล US$19.42 พันล้าน

เฉพาะเดือนกันยายน มูลค่าการค้ารวมอยู่ที่ US$117.69 พันล้าน เพิ่ม 42.4% จากปีก่อน และเดือนนั้นกลับมาเกินดุล US$1.27 พันล้าน หลังขาดดุลต่อเนื่องก่อนหน้า ภาพรายเดือนจึงแกว่งได้ การวางแผนขายควรใช้ข้อมูลสะสมและแนวโน้มรายหมวดมากกว่าดูดุลของเดือนเดียว

ยอดโตไม่ได้แปลว่าทุก Supplier ได้ประโยชน์

มูลค่าส่งออกของเวียดนามในสถิติใช้ฐาน FOB ขณะที่นำเข้าเวียดนามใช้ฐาน CIF ซึ่งรวมค่าขนส่งและประกันเข้าไปแล้ว การเทียบอัตราโตจึงช่วยเห็นทิศทาง แต่ไม่ควรนำส่วนต่างมาคำนวณปริมาณสินค้าหรือ margin โดยตรง อีกทั้งข้อมูลดังกล่าวเป็นตัวเลขเบื้องต้นที่อาจมีการปรับภายหลัง

SME ไทยต้องกลับมาถามว่าสินค้าของตนอยู่ในหมวดที่เวียดนามซื้อเพิ่มจริงหรือไม่ ใครเป็น importer และการโตมาจากราคา ปริมาณ หรือโครงการเฉพาะ หากยอดเพิ่มเพราะโรงงานใหญ่สั่งเครื่องจักรครั้งเดียว distributor ที่ขายวัสดุสิ้นเปลืองอาจไม่ได้รับประโยชน์แบบเดียวกัน

หมวดใดสะท้อนความต้องการของโรงงาน

เอกสารทางการระบุหมวดที่เวียดนามขาดดุลสูง เช่น อิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์และชิ้นส่วน US$65.28 พันล้าน พลาสติก US$7.67 พันล้าน ผลิตภัณฑ์เคมี US$4.47 พันล้าน และเคมีภัณฑ์ US$4.35 พันล้าน ตัวเลขดุลไม่เท่ากับมูลค่านำเข้าทั้งหมด แต่ช่วยชี้ว่าระบบผลิตยังพึ่งพาของจากต่างประเทศในหมวดสำคัญ

สำหรับโรงงานไทย จุดเริ่มต้นจึงอาจเป็น resin, specialty chemical, packaging component, electronic subassembly, tooling และอะไหล่ที่ส่งซ้ำได้ อย่างไรก็ดี ต้องตรวจ HS และสเปกจริง เพราะชื่อหมวดกว้างอาจรวมสินค้าที่ไทยผลิตไม่ได้หรือแข่งด้านต้นทุนกับจีนและเกาหลีได้ยาก

FDI ทำให้โจทย์การขายเปลี่ยนอย่างไร

เวียดนามรายงานเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศที่เกิดขึ้นจริงเก้าเดือนแรก US$21.07 พันล้าน เพิ่ม 12.1% และเงินลงทุนจดทะเบียนรวม US$50.36 พันล้าน เพิ่ม 76.4% สิ่งนี้อาจหมายความว่าฐานการผลิตใหม่จะสร้าง demand เพิ่ม แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าเงินทั้งหมดจะกลายเป็นการซื้อสินค้าจากไทย

การขายให้โรงงาน FDI ต่างจากการขายผ่านร้านค้าทั่วไป เพราะ procurement อาจอนุมัติ supplier ระดับภูมิภาค ต้องมี audit ระบบคุณภาพ traceability และราคาที่เทียบหลายประเทศ ผู้ส่งออกไทยควรหา plant list และ parent company ของ buyer แล้วเข้าไปผ่าน approved vendor process แทนการส่ง catalogue แบบกว้าง ๆ

ขายใกล้บ้านแต่ต้องคิด Landed Cost

ระยะทางไทย–เวียดนามเปิดทางเลือกทั้งรถข้ามแดน ทะเล และอากาศ แต่เส้นทางที่สั้นที่สุดไม่ใช่คำตอบเสมอ สินค้ามูลค่าต่ำแต่หนักต้องเทียบค่ารถกับ sea consolidation สินค้าที่หยุดสายผลิตไม่ได้อาจต้องมี buffer stock ใกล้โรงงาน และบางกรณีต้องพิจารณาด่าน เวลาเปิดทำการ รวมถึงเอกสารแหล่งกำเนิด

คุณสามารถใช้ SME SHIPPING เป็น neutral reference สำหรับเตรียมข้อมูล shipment แล้วขอ quotation หลายโหมดด้วยน้ำหนัก ปริมาตร HS และจุดส่งจริง การเทียบควรรวมค่าผ่านแดน คลังปลายทาง การส่งต่อในประเทศ และต้นทุนเมื่อสินค้าล่าช้า ไม่ใช่ดู freight หน้าแรกเพียงรายการเดียว

ขายให้ลูกค้าและป้องกันแรงแข่งขัน

ถ้ามองจาก Supply Chain โรงงานเวียดนามเป็นทั้งลูกค้าและคู่แข่ง ผู้ผลิตไทยอาจขายวัตถุดิบให้โรงงานเดียวกับที่ผลิตสินค้าสำเร็จรูปมาแข่งในตลาดโลก นี่ไม่ใช่เหตุผลให้หยุดขาย แต่ควรกำหนดว่าข้อมูลทางเทคนิคใดแบ่งปันได้ สินค้าใดควรรักษาความแตกต่าง และลูกค้าปลายทางใดต้องดูแลให้แน่นขึ้น

ให้ติดตาม quotation loss ของบริษัทในสหรัฐฯ และยุโรปแยกตามคู่แข่ง หากเวียดนามเริ่มชนะด้วย lead time หรือราคา คุณต้องรู้ว่ามาจากต้นทุนแรงงาน scale สิทธิทางการค้า หรือ supplier ecosystem แล้วเลือกแก้ให้ตรงจุด เช่น ลดเวลาเปลี่ยนรุ่น เพิ่ม automation หรือเน้นสินค้าที่ต้องการคุณภาพและบริการหลังขายมากกว่า

เช็กลิสต์ก่อนขยายตลาดเวียดนาม

1. จับคู่สินค้าไทยกับ HS ที่เวียดนามนำเข้าและตรวจแนวโน้มอย่างน้อย 12 เดือน
2. แยก buyer เป็นโรงงาน FDI โรงงานท้องถิ่น distributor และผู้รับเหมาระบบ
3. ตรวจ approved vendor requirement มาตรฐาน การ audit และเอกสาร traceability
4. ทำ landed cost เทียบเส้นทางรถ ทะเล และอากาศถึงโรงงานปลายทางจริง
5. ประเมินการใช้สิทธิทางการค้าและขอผู้นำเข้ายืนยัน HS กับเอกสาร Origin
6. เริ่มด้วย order ทดลอง วัด lead time ความเสียหาย และต้นทุนแฝงทุกจุด
7. ติดตามว่ากำลังผลิตใหม่ในเวียดนามกระทบราคาขายของไทยในตลาดที่สามหรือไม่

สรุปการตัดสินใจสำหรับธุรกิจไทย

การโตของนำเข้าเวียดนามเป็นสัญญาณตลาดที่มีน้ำหนัก เพราะขนาดและอัตราเพิ่มสูง พร้อมกับเงินลงทุนจากต่างประเทศที่ยังขยาย แต่ตัวเลขระดับประเทศไม่บอกว่า SKU ของคุณมี demand หรือ buyer พร้อมเปลี่ยน supplier การวิจัยราย HS และการพบ procurement จริงยังเป็นขั้นตอนที่ข้ามไม่ได้

กลยุทธ์ที่เหมาะคือทดลองขาย upstream ในหมวดที่มีหลักฐานรองรับ พร้อมเฝ้าการแข่งขัน downstream ของสินค้าสำเร็จรูป หากกำหนดขอบเขตข้อมูล วัด landed cost และรักษาความต่างด้านคุณภาพได้ เวียดนามอาจเป็นทั้งตลาดใกล้บ้านและฐานลูกค้าระยะยาว โดยไม่ทำให้บริษัทมองข้ามแรงแข่งขันที่กำลังเพิ่ม